Risico 1/5: schade heeft vele gezichten
Een 5-delige blogserie over risicomanagement
In een serie van vijf blogs vertel ik u hoe het zit met risicomanagement.
Deel I: Schade heeft vele gezichten
Een risico is de kans op het optreden van een ongewenste gebeurtenis door een oorzaak met een negatief gevolg voor de bedrijfsvoering en heeft dus invloed op het behalen van bedrijfsdoelstellingen. Verder wil ik niet uitweiden over definities en modellen, daar is genoeg over geschreven!
Onzekerheid essentiële apparatuur
Wat zijn nu de bedrijfsdoelstellingen? Wat is het belang? De aandeelhouder heeft het belang van winst en continuïteit. Een instelling heeft het belang van zekerheid en continuïteit. Hier kunnen we duidelijk over zijn. Als een bedrijf met winstoogmerk geen winst meer maakt wordt er gekeken naar de oorzaak en worden maatregelen genomen. Als binnen een zorginstelling onzekerheid heerst over beschikbaarheid van essentiële apparatuur dan is dat een onderwerp op de bestuursagenda.
Safety first
In beide gevallen is onzekerheid een risico dat we niet willen lopen. Schade heeft vele gezichten.
We kennen allemaal de kreet ‘safety first’. We willen dus bovenal geen veiligheidsrisico lopen. Vandaar de vele veiligheidstrainingen en veiligheidsacties.
“Ik wil een andere kreet introduceren, namelijk:
‘Vakbekwaamheid eerst’.
Immers, een vakman of -vrouw werkt per definitie veilig.”
Dan moet wel de bedrijfsvoering adequaat zijn ingericht. Wat is adequaat? Geschikt voor het beoogde doel. Dus niet te veel, dat is ballast. En niet te weinig, dat brengt risico’s met zich mee. Dus we dienen te benoemen wat onze kritische beheersfactoren zijn. Waar lopen we risico’s? Het in kaart brengen van onze bedrijfsvoering blijkt elke keer weer lastig te zijn.
Bedrijfsvoering is een transformatieproces
We splitsen de bedrijfsvoering op, in plaats van de cohesie als uitgangspunt te nemen. Bedrijfsvoering is een transformatieproces. Als we die weten te definiëren kunnen we de acceptatiecriteria bepalen en daarmee werkzaamheden en middelen. De organisatie vloeit hieruit voort en wat we stoppen in dit transformatieproces en wat er vervolgens uitkomt, bepaalt onze businesscase en ook onze footprint.
Waar komt de verwarring vandaan? Veiligheid en professionaliteit gaan hand in hand.
Met een gedegen veiligheidstraining kan een persoon aantreden; met een gedegen vakbekwaamheidstraining kan de persoon daarnaast optreden. Dat wordt wellicht bedoeld met ‘safety first’.
Regeltjes en procedures zijn een aanslag
Risicomanagement gaat niet alleen om veiligheid. Onze installaties moeten voldoen aan specificaties. Vanzelfsprekende en gestelde specificaties. Vanzelfsprekende specificaties als het gaat om functionaliteit; gestelde specificaties op basis van acceptatiecriteria. Het met name niet voldoen aan acceptatiecriteria is een risico op zich. Het kan dus een ongewenste gebeurtenis veroorzaken die negatieve gevolgen kan hebben voor de bedrijfsvoering. Simpel; het kost geld in welke vorm dan ook. Heeft het maatschappelijk impact, dan is dat schade voor de reputatie. Laten we alsjeblieft oppassen voor schijnrisicobeheer (schijnveiligheid). Het geeft een potentiële bron van risico’s.
Risicomanagement is gestoeld op kennis en ervaring en bewust en onbewust handelen. Onbewust handelen maakt meer dan 99% uit van onze dagelijkse bezigheden. Dus regeltjes en procedures zijn een aanslag op dat weinige waarvan we ons bewust moeten zijn.
Zijn de voorschriften niet logisch en houden ze ons op dan is dat voer voor gemak- en gelukzoekers.
“Een calamiteit is vaak het gevolg van een short cut”.
Laten we het over het onderdeel veiligheid hebben. Dat spreekt iedereen het meest aan. (let wel dat de meeste risico’s materiële schade inhouden). Veiligheid is alertheid op basis van kennis en ervaring. Wanneer zijn medewerkers nu alert? Voor mij is dat duidelijk!:
- Zonder motivatie geen alertheid.
- Zonder vrijheid van handelen geen motivatie.
- Zonder uitdaging geen creativiteit
- Zonder creativiteit geen vooruitgang
- Zonder vooruitgang staan we stil
- Als we stilstaan worden we links en rechts ingehaald.
Risico’s naar nul brengen zal nooit lukken. Als we geen risico willen lopen dan moeten we passief zijn. Dan lopen we weer het risico vast te roesten. Iedereen let wel eens even niet op. We moeten blijven leren.
Next up (volgende keer) in blog deel 2: Risicobeheer start met het bepalen van de status van drie onlosmakelijke elementen.